Demürraj hesabı doğru olsa bile, talep zamanında ve gereken belgelerle gönderilmezse alacak düşebilir. Birçok çarter partide bu yüzden bir “time bar” maddesi bulunur: armatör demürraj talebini, sözleşmede yazan süre içinde ve istenen belgelerle birlikte kiracıya iletmek zorundadır.
Süre ne kadar olur?
Süre sözleşmeden sözleşmeye değişir. Norveçli P&I kulübü Skuld'un yazısına göre, özellikle tanker taşımacılığında 90 günlük kısa süreler ve ayrıntılı belge listeleri olağandır. Steamship Mutual'ın yazısına göre bazı maddelerde iki ayrı süre bulunur: biri demürraj doğduğunu bildirmek, öbürü belgeli talebi göndermek için.
Gencon 1994 formunun kendisinde böyle bir süre maddesi yok; time bar genellikle sözleşmeye eklenen ek maddelerle (rider) ya da başka formlarla gelir. Bu yüzden her seferde kendi sözleşmenizin ek maddelerine bakmak gerekir.
Süre nasıl sayılır?
Steamship Mutual'ın İngiliz hukukuna göre hazırladığı yazıda, madde aksini söylemiyorsa şu kuralların uygulandığı anlatılıyor:
- Bir “gün”, gece yarısı başlayıp gece yarısı biten 24 saattir.
- İlk gün sayılmaz; günün kesirleri sayılmaz.
- Süre örneğin tahliyenin bitiminden başlıyorsa, tarih tahliye yerinin saatine göre belirlenir.
- Talep doğru kişiye gönderilmelidir. Brokere gönderilen talep, broker kiracının temsilcisiyse kiracıyı bağlar.
Hangi belgeler istenir?
Steamship Mutual'ın yazısında demürraj talebine genellikle eklenen belgeler şöyle sıralanıyor:
- Demürraj özeti ve ayrıntılı yükleme / boşaltma raporları
- NOR (hazır olma bildirimi)
- Liman kayıtları (port log) ve SOF
- Boşaltma kayıtları ve zaman çizelgesi (timesheet)
- Kaptanın protesto mektupları
- Sıvı yüklerde pompa kayıtları (pumping log)
“Tüm belgeler” ne demek?
Skuld'un yazısında anlatılan bir İngiliz mahkeme kararı bu konuda sık anılır: M/V “Adventure” [2015] EWHC 318 (Comm). Sözleşme BPVOY4 formuna dayanıyordu ve madde 20.1, tahliyenin bitiminden 90 gün içinde talebin her bir kalemini destekleyen tüm belgelerin gönderilmesini istiyordu. Mahkeme bu ifadenin yalnız “temel” belgelerle sınırlı olmadığına karar verdi; armatörün talebi süre aşımına uğramış sayıldı.
Steamship Mutual da “tüm belgeler” ifadesinin “temel belgeler”den daha geniş olduğunu ve liman kayıtları, zaman çizelgeleri, serbest pratikanın verildiğini gösteren e-postaların da önemli olabileceğini yazıyor. Sonuç her zaman maddenin kendi metnine bağlıdır.
Pratik bir kontrol listesi
- Sözleşmede time bar var mı; varsa kaç gün ve hangi olaydan (tahliyenin bitimi, konşimento tarihi vb.) başlıyor?
- Bildirim ve belgeli talep için ayrı süreler var mı?
- İstenen belgeler sözleşmede tek tek sayılmış mı; hepsi elde mi?
- Talep kime, hangi yolla gidecek; alındığı nasıl kanıtlanacak?
- Son gün takvimde işaretli mi; o gün tahliye yerinin saatine göre mi hesaplandı?
Süre ya da belge konusunda şüphe varsa, süre dolmadan hukuk danışmanınıza ya da P&I kulübünüze danışın.
Kaynaklar
- Skuld, “Timebar for demurrage claims” (27 Mayıs 2015)
- Steamship Mutual, “Demurrage Time Bars – FAQ's” (7 Ağustos 2024)
- BIMCO, GENCON 1994 (Uniform General Charter), Part II madde 6 ve 7
Bu yazı genel bilgidir, hukuki görüş değildir. Sonuç her zaman sizin sözleşmenizin metnine ve uygulanan hukuka bağlıdır.